خانه / آموزش سیستم عامل / سیستم عامل داس چیست ؟
سیستم عامل داس

سیستم عامل داس چیست ؟

سیستم عامل داس (DOS)

سیستم عامل داس (DOS) که مخفف کلمات Disk Operating System (سیستم‌عامل دیسکی) میباشد در سال ۱۹۸۱ توسط مایکروسافت معرفی شد و تا سال ۲۰۰۰ نیز به روز رسانی میشد. سیستم عامل دیسکی به سیستم عاملی میگویند که روی دیسک قرار دارد و برای انجام هرکاری از دیسک سخت استفاده میکند.

سیستم عامل داس بیشتر با نام شرکت IBM شناخته میشود اما این شرکت صاحب اصلی سیستم عامل نبود بلکه این سیستم عامل ابتدا توسط یک شرکت کوچک آمریکایی و برای انجام کارهای آزمایشگاهی ساخته شده بود و بعد از آن مایکروسافت این سیستم عامل را از آن شرکت کوچک خریداری کرد و آن را توسعه داد و به عنوان اولین سیستم عامل دنیا به شرکت IBM فروخت. مایکروسافت بعدها نسخه های جدیدتری از داس ارائه نمود.

سیستم عامل داس (DOS) یک سیستم عامل غیر گرافیکی است که بر پایه خط فرمان کار میکند. سیستم عامل غیر گرافیکی به این معنی است که برخلاف سیستم عامل های مدرن و پیشرفته امروزی مانند سیستم عامل ویندوز که برای انجام هرکاری میتوانید از موس استفاده کنید و یک محیط زیبای گرافیکی پیش روی شماست در سیستم عامل های بر پایه خط فرمان فقط میتوانید کارهای ساده ای را با استفاده از کیبرد انجام دهید، کارهایی مانند اجرا کردن یک فایل و یا ویرایش فایل و کارهایی از این دست که بسیار ابتدایی هستند. سیستم عامل داس یک سیستم عامل تک کاربره و تک کاره است.

اگر نمیدانید سیستم عامل تک کاربره چیست و انواع سیستم عامل کدام است میتوانید به مقاله سیستم عامل چیست مراجعه کنید.

سیستم عامل داس

کاربرد های سیستم‌عامل داس

سیستم عامل داس ابتدایی ترین سیستم عاملی بود که توسط مایکروسافت طراحی شده بود و کاربر تنها برای انجام کارهای محدودی میتوانست از آن استفاده کند کارهایی که انجام دادنش برای ما با سیستم عامل های قدرتمند امروزی بسیار راحت است اما در سیستم عامل داس حتی برای انجام یک کار ساده هم لازم بود دست به کیبرد شوید و دستورات را یکی پشت سر هم بنویسید و صبر کنید تا اجر اشوند.

مهمترین کاربردهای سیستم عامل داس :

  1. مدیریت منابع
  2. برقرار کردن ارتباط بین کاربر و سخت‌افزار
  3. فراهم کردن امکانات لازم برای کاربر جهت مدیریت فایل‌ها

فایل های قابل استفاده در سیستم‌ عامل داس

فایل ها اطلاعات و داده های مرتبطی هستند که بر روی حافظه ذخیره میشوند، در سیستم عامل داس تنها امکان استفاده از یکی از این ۴ نوع فایل فراهم بود :
  1. فایل های متنی (text file)
  2. فایل اطلاعات و داده (data file)
  3. فایل های  دسته ای (bach file)
  4. فایل های اجرایی (executable file)

انتخاب نام برای فایل ها در سیستم عامل داس

برای اینکه بتوانیم بین فایل ها تفاوت ایجاد کنیم ساده ترین راه استفاده از یک نام مرتبط برای نامگذاری فایل است، در سیستم عامل داس برای انتخاب نام فایل ها رعایت چند نکته اجباری است

  • نکته اول : نام فایل حداکثر میتواند شامل ۸ کاراکتر باشد، این کاراکتر ها میتوانند از بین کاراکترهای زیر انتخاب شده باشند :
  1. کاراکتر های حروف A تا Z ( استفاده از حروف کوچک و بزرگ مجاز است )
  2. کاراکترهای اعداد ۰ تا ۹ و نشانه های {}، <>، ()، &، $ و @
  • همچنین در سیستم عامل داس از نام های زیر نمیتوان به عنوان نام فایل ها استفاده نمود :
  1. ۱ COM 4 – COM 3 – COM 2 – COM
  2. ۱ Lpt 3 – Lpt 2 – Lpt
  3. PRN – NUL – CON
  • نکته دوم : استفاده کردن از پسوند اختیاری است اما اگر بخواهید از پسوند برای نامگذاری یک فایل استفاده کنید باید نکات زیر را رعایت کنید :
  1. پسوند ها حداکثر شامل ۳ کاراکتر باشند.
  2. از کاراکترهای  ^ $ ~ ! # % & ˉ } { ( ) @ ¸ برای پسوند ها استفاده نشود.
  3. برای جدا کردن نام فایل و پسوند فایل باید از کاراکتر نقطه ( . ) استفاده کنید
  • نکته سوم : از کاراکتر هایی که سیستم عامل برای موارد خاص استفاده میکند نمیتوان برای نامگذاری فایل ها استفاده نمود ( / \ |: * ? “)
  • نکته چهارم : بین کارکترهای نام و پسوند فایل نمی‌توان از فاصله استفاده کرد.

فایلهای قابل اجرا در سیستم عامل داس

فایل های اجرایی فایل هایی هستند که میتوانیم نام آنها را در محیط DOS بنویسیم و با فشار دادن کلید اینتر آنها را اجرا کنیم. اینگونه فایل ها معمولا دارای یکی از این پسوند ها میباشند (com – exe – bat). هر نرم افزار از چندین فایل تشکیل شده است، برای اینکه بتوانیم نرم افزار را اجرا نمایید لازم است حداقل یک فایل با پسوند exe یا com وجود داشته باشد.
سیستم عامل داس

دایرکتوری در سیستم عامل داس

هر فایلی که در کامپیوتر ایجاد میشود میتواند با دیگر فایل ها دارای ارتباط باشد، به عنوان مثال اگر دو فایل متنی با اطلاعات متفاوت داشته باشیم میتوانیم بگوییم این دو فایل با یکدیگر مرتبط هستند زیرا پسوند هر دو فایل (txt) است. با این شرایط میتوان صدها و هزاران فایل را در یک کامپیوتر پیدا کرد که دارای پسوند مشابه باشند. اگر بخواهیم فایل ها را دسته بندی کنیم میتوانیم از دایرکتوری استفاده کنیم.
در واقع دایرکتوری تشکیل شده از فایل های مرتبطی است که میخواهیم در یک مجموعه و در کنار هم نگهداری کنیم و به ما کمک میکند تا بتوانیم فایل ها را طبقه بندی کنیم و هر گروه از آنها را که در ارتباط با یکدیگر هستند در یک دایرکتوری جداگانه قرار دهیم. مهمترین مزیت استفاده کردن از دایرکتوری ها اینست که به راحتی میتوانید فایل ها را جستجو و پیدا کنیم. همچنین میتوان در داخل یک دایرکتوری چند دایرکتوری ایجاد نمود، به دایرکتورهایی که در یک دایرکتوری دیگر ایجاد میشوند زیر دایرکتوری (subdirectory) گفته میشود.

ساختار دایرکتوری

ساختار دایرکتوری ها به صورت درختی است (ساختار درختی چیزی شبیه درخت در دنیا واقعی است که ابتدا از یک ریشه شروع میشود و تا برگ ها ادامه دارد). ساختار درختی یعنی هر دیسک با یک دایرکتوری به نام دایرکتوری ریشه (Root directory) شروع می شود و کلیه دایرکتوریها و فایل های بعدی از دایرکتوری ریشه انشعاب پیدا میکند. در ساختار درختی دایرکتوری به منزله شاخه و فایل ها به منزله برگ درخت هستند. برای نشان دادن دایرکتوری ریشه از علامت (\) ممیز برعکس (back slash) استفاده میشود. نامگذاری دایرکتوری مانند نامگذاری فایل ها دارای قواعد و قوانین خاصی است و لازم است نکاتی که در هنگام انتخاب نام برای فایل ها گفته شد برای انتخاب نام دایرکتوری نیز رعایت شود با این تفاوت که در نامگذاری دایرکتوریها معمولاً از پسوند استفاده نمی شود.

مسیر(path) در سیستم عامل داس

اگر بخواهیم یک فایل را پیدا کنیم که در یک دایرکتوری قرار دارد و خود دایرکتوری در داخل دایرکتوری دیگری قرار داشته باشد بهترین راه استفاده از مسیر(path) است. مسیر(path) در کامپیوتر به معنای اسامی دایرکتوری ها است که میتوانیم آنها را پشت سر هم بنویسم تا در نهایت به یک دایرکتوری مشخص متصل شویم و هر دایرکتوری با استفاده از یک (\) از دایرکتوری قبلی جدا میشود.

خط فرمان ویندوز :

با وجود سیستم عامل های پیشرفته ای همچون ویندوز، مک، لینوکس و… تقریبا از سیستم عامل داس (DOS) دیگر استفاده نمیشود اما به جای سیستم عامل داس (DOS) میتوانید از محیط خط فرمان ویندوز (Windows command line) استفاده کنید.

استفاده از سیستم عامل داس در محیط ویندوز

اگر میخواهید از سیستم عامل داس در محیط ویندوز استفاده کنید میتوانید با روش زیر این کار را انجام دهید :

  1. ابتدا از منوی استارت گزینهٔ Run را انتخاب نمائید یا اینکه به‌ طور همزمان کلیدهای ویندوز و کلید R را فشار دهید (win+R).
  2. در کادر ظاهر شده عبارت CMD را تایپ کنید و کلید اینتر را بزنید.
  3. اگر مراحل بالا را درست انجام داده باشید با تصویری شبیه تصویر زیر رو به رو میشوید.

سیستم عامل داس

این مطلب را دوست داشتید ؟
در حال ارسال
User Review
5 (1 رای)

حتما ببینید

معرفی ویندوز ۱۰

ویندوز۱۰ جدیدترین نسخه سیستم عامل ویندوز است. نسخه های دیگری از سیستم عامل ویندوز توسط …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *